Kedim çok halsiz? Köpeğim kusuyor? Yoksa zehirlendi mi? Zehirlenme belirtileri zehir olacak maddenin türüne, ne kadar maruz kalındığına (toksik doz) göre vakadan vakaya değişiklikler gösterir. Kimi zehir hemen etkirken kimi zehir vücutta ölümcül doza ulaştığında yıkıcı etkisini gösterir. Hastaların zamanında veteriner hekime getirilmesi ilk sağaltım uygulamalarının etkinliği açısından büyük önem taşır. Kusma, ishal, titreme, halsizlik, aşırı tükürük salgısı, aşırı susama ya da idrar yapımı, depresyon, anormal davranışlar ve huzursuzluk hayvanlarda yaygın görülen zehirlenme belirtileri arasında yer alır. Peki evcil dostlarımızı zehirleyebilecek evdeki 6 etken nedir?

Kullandığımız beşeri ilaçlar; bazı ağrı kesiciler kedi ve köpeklere vücutta ölümcül düzeyde hasar bırakırlar. Bu hapların cezbedici hale getirilmiş tadı ve kokusu küçük dostlarımız için yoğun bir ilgi oluşturur. Sizin gözleminiz dışında alınan tek bir hap bile akut böbrek yetmezliğinden ölüme kadar birçok duruma neden olabilir. Evlerimizdeki bütün ilaçları onlardan uzak tutmamız başlıca koruma yöntemimiz olmalıdır.

Çamaşır deterjanları, çamaşır suları, lavabo aç, yumuşatıcı vb; bu solüsyonlar banyomuza sık giren evcillerimiz için yalayıp yutmaktan tutun, içine düşmeye kadar kesin temasını engellememiz gerekenlerdir. Genelinde %3-6 oranında sodyum hipoklorit içeren bu solüsyonların bazılarında bu oran %5-10 oranına kadar yükselebiliyor. Yutulması sonucu gastrointestinal sisteme ağızdan başlayarak özefagusta yangılı doku tahribatına neden olarak sindirimi ile hızla yakıcı hasar bırakırlar. Deri ile temasta tüyler traş edildiğinde deride yoğun yanık tablosu ile karşılaştığımız çok vaka olmuştur. Evimizde bu tarz bir solüsyounun yutulduğundan şüphelendiğimizde ilk yapmamız gereken etkeni vücuttan atmaya çalışmaktır. Veteriner kliniğine gelmeden önce yapabileceğimiz; bu etkenler yutulduysa hayvanımızın ağzını suyla uzunca yıkamak, deriyele temas ettiyse etkeni deriden hızla suyla uzaklaştırmak olacaktır.

Piller; her evde bulunan sinsi tehlikelerdir. Dikkatinizi çekmek isteyen oyuncu köpeğiniz televizyon kumandasını ısırdığında pilin içinden diline sızan toksik sıvı onun için ölümcül tehdit olacaktır. Oyuncaklardan tutun, saatlere kadar her yerde kullanılan bu kendi küçük, tehlikesi büyük materyallere aman dikkat!

Şekersiz sakızlar, nefes açıcı şekerler, dondurmalar; insan gıdalarında bulunan Xylitol denilen madde sizin için değil ancak köpeğiniz için ölümcül olabilir. İnsanlarda normal olarak işlenen, köpek fizyolojisinde hızla emilen Xylitol, insulin değerini hızlıca düşürerek tedavi edilmez ise akut hepatik nekrosize neden olur. Xylitol şeker, vitamin, dondurma gibi gıda ürünleri dışında diş macunu, ağız gargarası gibi bakım ürünlerinde de bulunur. Dolayısıyla banyoda yere düşmüş bir diş macunu da onlar için olası tehlikedir.

Üzüm, kuru üzüm, çikolata; evcil hayvanlarımıza üzüm kesinlikle verilmemelidir. Hızla hayvanların kan şekerini yükselterek ölümcül etki gösterir. Çikolata ise fazla alımında içeriğindeki kafein ve teobrominden kaynaklı sinirsel semptomlar, kas spazmları ve müdahale edilmez ise koma sonucu hastanın ölümüne neden olur.

Evimizdeki bazı bitkiler; evimizde sık bulundurduğumuz zambak, nergis zambağı, yelken çiçeği, yalancı sagu palmiyesi, soğan, sarımsak, frenk soğanı, difenbahya, şeflera, aloe vera gibi bitki çeşitleri küçük dostlarımız için tehlike arz eder. Sindirilmesiyle vücudun hayati önem taşıyan sistemlerinde ciddi doku tahribatı, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, sentral sinir sisteminde ataksi, tremor, depresyon, kardiyovaskuler sistemde hemolize neden olan ciddi problemlere yol açarlar.

Eğer, bu ve bunlardan başka herhangi bir nedenle evcil dostunuzun zehirlendiğini düşünüyorsanız öncelikle hemen veteriner hekiminizi aramalı ve danışmalısınız. İlk 2 saat içinde müdahale edilmesi oldukça önemlidir. Temel amaç zehrin sindirim kanalından emilmeden vücuttan çeşitli yollarla atılımını sağlamaktır. Vakit kaybedilmeden şüphelendiğiniz belirtiyi hekiminize söyleyerek, küçük dostumuzun geçirdiği semptomları doğru bir anamnez ile hekiminize aktarmanız, tedavinin seyrinde önemli rol oynar.

Unutmamak gerekir ki hasta sahibi olarak hayatı paylaştığımız bu canların günlük rutinlerini detaylı gözlemlemek ve olası tehlikeler gerçekleşmeden önceden önlem almak bizim asıl sorumluluğumuzdur.

 

 

1986 İstanbul doğumlu olan Pınar Kizir, 2012 İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi mezunudur. Maywell Veteriner Kliniği’nin başhekimidir.